De Belemniet

Home

Onderwerpen

Producten

Excursiepunten

Contact

Links

Over ons

Sitemap

Vuursteen om vuur mee te maken

Deutsche Version Deutsche Version

Vuursteen werd al in de prehistorie gebruikt om vuur mee te maken. Er kan echter geen vuur gemaakt worden door twee vuurstenen tegen elkaar te slaan. De vonken die daarbij ontstaan, zijn hiervoor niet geschikt. Goede vonken om vuur te maken, krijg je als je vuursteen tegen een stuk markasiet of pyriet (zwavelijzer) slaat.

markasiet en tonderzwam vuur maken
Markasietknollen. Deze zijn onder andere te vinden aan de krijtkust bij Cap Blanc Nez in Frankrijk en bij de keileemkliffen aan de Ostsee in Duitsland. De speld is drie cm lang (links). Tonderzwammen ofwel tondelzwammen (rechts).

Na de prehistorie is men vuursteen blijven gebruiken om vuur mee te maken. Nog tot het begin van de vorige eeuw kende men zelfs de tondeldoos. De inhoud van een tondeldoos bestond uit een stuk vuursteen, een vuurslag (koolstofhoudend ijzer) en tondel, ook wel tonder genoemd. De tondel was meestal een gedroogd stukje van een kurkachtige zwam zoals de tondelzwam ofwel tonderzwam. Een niet helemaal verkoold stukje katoen of linnen kon ook als tondel gebruikt worden. Door met het vuurstaal op de vuursteen te slaan, ontstond een vonk die men in de tondel opving. De tondel ging dan gloeien. Als er vervolgens fijn brandbaar materiaal werd toegevoegd en er geblazen werd, kon een vuurtje opgebouwd worden.

tondeldoos en vuurslag
Tondeldozen (links) en vuurslag in de vorm van een jachthond (rechts) uit de collectie van het Niederrheinisches Museum für Volkskunde und Kulturgeschichte in Kevelaer (D).

Tegenwoordig kennen we lucifers en aanstekers om vuur mee te maken. Vuursteen komt daar niet meer aan te pas. In het begin van het aanstekertijdperk werden nog wel vuursteentjes in de aanstekers gebruikt. Later kwamen synthetische steentjes in de plaats van de vuursteentjes. Die bleven echter de naam 'vuursteentje' houden.

vuur maken door Wim Mulder
Outdoorkenner Wim Mulder uit Apeldoorn laat zien hoe je met een stuk vuursteen vuur kunt maken. Naast de vuursteen gebruikt hij een vijl (koolstofhoudend ijzer), verkoold linnen en stukjes berkenbast. Op de foto rechtsboven zijn tussen vijl en vuursteen de vonken te zien die ontstaan bij het slaan. Deze worden opgevangen in het verkoolde linnen. Door blazen gaat dit linnen verder smeulen. Daarna wordt de berkenbast toegevoegd. Nu wordt weer geblazen ... ...

vuur maken door Wim Mulder
... ... waarna de berkenbast vlam vat.

Tekst en foto's: Jan Weertz
© De Belemniet