De Belemniet

Home

Onderwerpen

Producten

Excursiepunten

Contact

Links

Over ons

Sitemap

Fossiele en recente zeelelies

Deutsche Version Deutsche Version

De naam 'zeelelies' wekt de indruk dat we hier met planten te maken hebben; lelies komen we immers in de tuin en bloemenwinkel als planten met mooie bloemen tegen. Zeelelies behoren echter tot het dierenrijk. Op een naam moet je dan niet zomaar afgaan want in onze tegenwoordige zeeën komen bijvoorbeeld ook zeeanemonen (zoals zeerozen en zeemadeliefjes), zeedruiven, zeepaddenstoelen en zeekomkommers voor. Dat zijn allemaal dieren, al zou de naam anders doen vermoeden.

Fossiele zeelelie uit Marokko (Siluur/Devoon) die niet in stukjes uit elkaar is gevallen. Fossiele zeelelie uit Marokko (Siluur/Devoon) die gedeeltelijk uit elkaar is gevallen. Zeelelies (Devoon - Eifel) kunnen massaal in kalksteen voorkomen.
Fossiele zeelelie uit Marokko (Siluur/Devoon) die niet in stukjes uit elkaar is gevallen. Fossiele zeelelie uit Marokko (Siluur/Devoon) die gedeeltelijk uit elkaar is gevallen. Zeelelies (Devoon - Eifel) kunnen massaal in kalksteen voorkomen.

Zeelelies (Crinoidea) behoren tot de stam der stekelhuidigen (Echinodermata) waartoe ook de zee-egels en zeesterren behoren. We komen ze voor het eerst tegen in het Ordovicium maar ze komen pas echt tot bloei tijdens het Siluur. Als de omstandigheden gunstig waren, konden ze de zeebodem massaal bevolken. Ook nu komen we nog enkele honderden soorten tegen. Deze leven voornamelijk in warme tropische zeeën. Maar in koudere streken, tot zelfs in de zeeën rond de Zuidpool, komen ze eveneens voor. Ook in onze eigen Noordzee treffen we ze aan.

In de loop der geologische geschiedenis komen zeelelies in allerlei soorten en maten voor. Zo zijn er soorten van minder dan een meter tot meerdere meters grootte. In het algemeen kunnen we zeggen dat deze zeedieren bestaan uit een steel waarop een kelk met een mond en anus voorkomt. Op die kelk zitten ook vangarmen met vertakkingen om dierlijk voedsel mee uit het water te filteren. Zowel de steel, de kelk als de vangarmen bestaan uit grote aantallen segmenten. Sinds hun ontstaan komen we in alle geologische perioden soorten tegen die op de zeebodem verankerd zitten. Deze hebben daarvoor aan de onderkant van de steel een wortelstuk. Weer andere soorten ontwikkelden zich tot vrij zwemmende dieren. Dit ging gepaard met het verlies van de steel.

Segmenten van zeelelies uit verweerde kalksteen (Devoon - Eifel) Stengeldeeltjes van verschillende soorten zeelelies (Devoon - Eifel)
Segmenten van zeelelies uit verweerde kalksteen (Devoon - Eifel) Stengeldeeltjes van verschillende soorten zeelelies (Devoon - Eifel)

Als de zeelelie sterft en op de zeebodem vergaat dan zullen de kleine segmenten waar ze uit opgebouwd is al snel verspoelen en her en der verspreid terechtkomen. Wat je van de zeelelies terugvindt, zijn in de meeste gevallen kleine schijfjes met in het midden een gaatje. Soms komen de fossiele overblijfselen van zeelelies zo massaal in gesteenten voor dat ze er zelfs hun naam aan geven, bijvoorbeeld crinoïdenkalksteen.

Tekst en foto's: Jan Weertz

© De Belemniet