De Belemniet

Home

Onderwerpen

Producten

Excursiepunten

Contact

Links

Over ons

Sitemap

Bontzandsteen

In Nederland komen we bontzandsteen vooral tegen als een rode zandsteen in oudere gebouwen. Daar is deze steen in beperkte mate gebruikt, bijvoorbeeld als dorpel, traptrede, zuil of deurpost. Ook grafzerken en sarcofagen (stenen doodskisten) zijn ervan gemaakt. De rode zandsteen is ongeveer 250 miljoen jaar geleden ontstaan tijdens de geologische periode die we als Trias kennen. In die tijd lagen zo goed als alle continenten op aarde tegen elkaar aan en vormden het supercontinent Pangea. Dit continent lag voor een groot deel op het zuidelijk halfrond. Later zijn de continenten uit elkaar gedreven en kwamen ze terecht op de plaats waar ze nu liggen.

Een vlechtende rivier. Bij Satzvey. Deze schuine lagen bij Satzvey zijn typisch voor duinen.
Een vlechtende rivier Bij Satzvey Deze schuine lagen bij Satzvey zijn typisch voor duinen.

In de tijd van Pangea was op de plaats waar nu Midden-Europa ligt een groot plattelandsbekken, een laagte waarin vlechtende rivieren sediment (klei, zand, grind) aanvoerden. Als het water heel langzaam stroomde, kon klei op de bodem bezinken, waar het wat sneller stroomde zand. Als na hevige regenval woeste stromen ontstonden, werden grindlagen afgezet. Op drooggevallen stukken heerste de wind die het zand wegblies. Daardoor werden duinen gevormd. Het zand dankt zijn rode kleur aan het droge en warme klimaat dat toen heerste. Die rode kleur is ontstaan door ijzeroxide dat als een jasje om de zandkorrels heen zit. Over dat jasje is iets meer te lezen bij het onderwerp over ijzer. Het droge en warme klimaat was niet zo gunstig voor het dierenleven in het gebied van de bontzandsteen. Veel fossielen treffen we er dan ook niet in aan. Dat ligt echter niet alleen aan het klimaat, ook de zandsteen is niet zo geschikt om planten en dieren in fossielen te veranderen. Grondwater dat erin voorkomt, heeft in de loop der tijd veel van het organische materiaal waaruit de fossielen ontstaan, opgelost.

Bouwen met bontzandsteen. Bouwen met bontzandsteen.
Bouwen met bontzandsteen

Wie naast mooie gebouwen van bontzandsteen prachtige rotspartijen wil zien, kan daarvoor dicht bij eigen land blijven. Niet zo ver over de grens in het zuidoosten van ons land ligt in Duitsland het middeleeuwse stadje Nideggen. Heel veel gebouwen in dit mooie plaatsje zijn van bontzandsteen gemaakt. Iets verderop, in de Eifel, zijn bij Kall dikke pakketten rood 'versteend grind', zogenaamde conglomeraatlagen te zien die zijn afgezet door woest stromend water. Bij Satzvey, eveneens in de Eifel, zien we rode zandsteen met allerlei schuine lagen erin. Dat zijn overblijfselen van oude duinen. En als je nog wat verder zou speuren, kun je nog veel meer ontdekken. Bontzandsteen is gewoon een heel interessant gesteente uit een tijd waarin onze omgeving een heel ander klimaat had.

Tekst en foto's: Jan Weertz
© De Belemniet